Bugünkü gezi rotamızda Aydın’ın şirin,güzel sahil beldesi Didim’de olacağız.Didim Altınkum Plajı ve doğal koyları ile turist akınına uğrayan bir ilçemizdir.Ayrıca Apollon Tapınağı ile antik dünyanın kutsal mekanı olarak yerini almıştır.

Aslında Apollon Tapınağı o zamanki adıyla Dydmaion MÖ 560 yy inşasına başlanılmış kehanet merkezidir.Milet antik kenti ile arasında 16.5kmlik oldukça uzun olan kutsal bir yol bulunmaktadır.Didyma, kutsal emanetleri, hazineleri, kutsal kuyusu ve kutsal defne korusu ile de tanınırdı,fakat ölçüleri oldukça büyük olan bu yapılar hiçbir zaman bitirilemedi..Bitseydi toplam sütün sayısı 112 tane olacaktı ve her sütun yaklaşık 20mt yükseklikte bulunacaktı.

Efsaneye göre, Tanrı Apollon  çobanlık yapan Brankhos’a rastlar. Onun saf ruhundan çok hoşlanan Apollon, ona biliciliğin  sırlarını öğretir. Öğrendiği tanrısal sırları insanlara aktarma amacındaki çoban Brankhos, bugünkü Apollon Tapınağı’nın bulunduğu yere ilk tapınağı kurar. Zaman içinde Brankhos soyundan gelenler ‘Brankhidler’ olarak anılmıştır. Bu soydan gelenler çok uzun yıllar boyunca Apollon Tapınağı’nın yöneticiliğini yapmışlardır. Bundan dolayı ‘Didyma’ asırlar boyu; ‘Brankhidai’, yani Brankhidler Ülkesi adıyla da anılmıştır.

Apollon Tapınağı, Apollo’nun kız kardeşinin adına yapılan Efes’teki Artemis Tapınağı’nın bir benzeri olarak inşa edilmek istenmişti. Sonuçta onlar ikiz kardeşti ve tapınakları da birbirinin aynısı olmalıydı. Eğer antik çağ mimarları bu amaçlarına ulaşabilmiş olsalardı, günümüzde belki de aralarında Didim’deki Apollon Tapınağı’nın da yer alacağı Dünyanın 8 Harikası’ndan bahsediliyor olacaktı…

Tapınak ilk Persler tarafından yıkıldı,Apollon’un bronz heykeli Pers başkentine götürüldü.Büyük İskender İÖ 334’te Miletos’u aldıktan sonra kehanet merkezinin yönetimi Miletos kentine verildi ve tapınak tamir edildi.

Artemis, Zeus, Aphrodite mabetleriyle diğer bazı yapıların da bulunduğu inşaatın Roma devrinde de sürdüğü, mabet çevresinde ele geçen kitabelerden anlaşılmaktadır. M.S. 250’den önce mabet önemini yitirmeye başlamış ve M.S. 385’de Theodosios’un emri ile tamamen önemini yitirmiştir.Hıristiyanlığın yaygınlaşması ile zaten bitirilmemiş olan mabedin içine bir kilise yapılmıştır.1493 yılında büyük bir depremle tümden tarih sahnesinden çekilmiş oldu.

Yolunuz bir gün Didem’e düşürün önce Millet Antik Kentini gezin sonra kutsal yolda biraz yürüyüp rotanızı Apollon Tapınağına düşürün,kutsal tünelden geçip avluda geçmişin izlerini büyük sutunlar altında arayın derim.

Sevgiler

[See image gallery at www.gezerekyiyelim.com]

Bugün gezi rotamızda Claros Antik Kentini tanıtıyor olacağız.İzmir Menderes’ten Kuşadasına ilerlerken Ahmetli Beldesi yakınlarında bulunan bu antik yerleşim aslında zamanında bir bilicilik merkezi olarak Kolophona bağlı bir yerleşim yeriymiş.(bugün Menderes Değirmendere’de bulunan antik kent)

(Didim Apollon Tapınağıda bu anlamda zamanında bir bilicilik merkezi idi,Millet antik kentine kutsal bir yol ile bağlanıyordu)

Claros sözcüğü Hellen dilinde “kısmet çekimi” veya “arazi” anlamına gelirse de Bilge Umar, asıl kökeninin Luwi dilindeki “kıyı” veya “iskele” olan “Kalara” dan geldiğini belirtir.

Claros’un MÖ.7 ve 6 yy. başında Kolophon’un baş tanrısı Apollo adına inşa ettiği sanılmaktadır.Dor uslübu ile yapılmış olan Apollo Tapınağı gizli güçlere sahip kahinleri ile dünyaca ünlüydü.Apollo Tapınağı’na giden iki taraflı sütunlar ve heykellerle dolu bir kutsal yol bulunuyordu.Burada kâhine danışmaya gidenlerin yazdıkları kitabeler,isimleri bulunmuştur.

Claros düzlük bir vadide kurulmuştu bunun amacı kutsal su kaynağına ve ormana yakın olmasıdır,şöyleki Apollon’un bilicileri mabedin altında bir mağaraya veya yer altı odasına girerek oradaki kutsal suyu içerler ve sonra bu rahipler sorulan soruları Apollon’un cevapladığını söyleyerek soruyu sorana, çoğu kez yoruma çok açık, biraz da anlaşılmaz bir dil ve şiirsel bir ifade ile cevap verirlermiş.

1890 yıllarında başlayan  çalışmalar çeşitli zamanlarda devam etmiştir.1905 yılında Th.Macridy ile Charles Pıcard adlı iki araştırmacı, Claros’un Kolophonun yakınında olabileceğini düşünmüş ve  vadiyi araştırmaya karar vermişler.Çalışmalarını sürdürürken bir yandan da köylülerle konuşuyor, onlardan bilgi topluyorlardı.Bir köylü saban demirinin sürekli bir taşa takıldığını, tarlasını sürerken kendine engel olan bu taşı bir türlü kaldıramadığını onlara söyler.Bu ilginç haberden yararlanan Th.Macridy köylünün söylediği yerde hemen bir sondaj yapmış ve yivli bir sütunun üst kısmı ortaya çıkmıştır.Bu yivli sütunun olduğu yerde kazı alanını daha da genişlettiler.Bulunan bu sütunun Apollon Mabedinin anıtsal girişine ait olduğunu anlamakta gecikmezler böylece kayıp Claros bulunmuş olur.

Sonrasında 1950-1961 çalışmaları Fransızlar tarafından devam ettirilmiştir.Kalıntılar yüzlerce yıldır çevredeki nehrin getirdiği alüvyonlarla yaklaşık 4-5 mt alt kısımda kalmıştır,bu yüzden kazılar oldukça maliyetli bir hal almaya başlamıştır.

1990 yıllarında  Lafarge bünyesinde olan Aslan Çimento kazılara sponsor olmuş,sadece maddi olarak restarasyon çalışmalarına ek olarak bir laboratuar araştırma ekibi ayırmıştır. Çalışmalarda Apollon, Artemis ve Leto heykellerini restore etmek,onların kalıplarını çıkarmak ve yeniden tasarımını yapmak teknolojik yönden oldukça güç bir iştir.Bununla beraber Lafarge firmasının ürettiği en yeni maddelerin yardımıyla üçlü heykel  grubunun aynı boyutlarda onarımı ile kopyalanması,yeniden hayat bulması dünya çapında büyük bir olay olmuştur.

Yapılan bu heykeller Istanbul Aya Irini Kilisesinde 1994 yılında sergilenmiştir.

Kopya heykeller ayrıca ören yerindede görülebilir.

İlginç hikayesi olan ve nispeten iyi  korunmuş olan  bu antik kent sizzler tarafından  keşfedilmeyi bekliyor.

Selamlar

[See image gallery at www.gezerekyiyelim.com]