Bugünkü gezi rotamızda Aydın’ın şirin,güzel sahil beldesi Didim’de olacağız.Didim Altınkum Plajı ve doğal koyları ile turist akınına uğrayan bir ilçemizdir.Ayrıca Apollon Tapınağı ile antik dünyanın kutsal mekanı olarak yerini almıştır.

Aslında Apollon Tapınağı o zamanki adıyla Dydmaion MÖ 560 yy inşasına başlanılmış kehanet merkezidir.Milet antik kenti ile arasında 16.5kmlik oldukça uzun olan kutsal bir yol bulunmaktadır.Didyma, kutsal emanetleri, hazineleri, kutsal kuyusu ve kutsal defne korusu ile de tanınırdı,fakat ölçüleri oldukça büyük olan bu yapılar hiçbir zaman bitirilemedi..Bitseydi toplam sütün sayısı 112 tane olacaktı ve her sütun yaklaşık 20mt yükseklikte bulunacaktı.

Efsaneye göre, Tanrı Apollon  çobanlık yapan Brankhos’a rastlar. Onun saf ruhundan çok hoşlanan Apollon, ona biliciliğin  sırlarını öğretir. Öğrendiği tanrısal sırları insanlara aktarma amacındaki çoban Brankhos, bugünkü Apollon Tapınağı’nın bulunduğu yere ilk tapınağı kurar. Zaman içinde Brankhos soyundan gelenler ‘Brankhidler’ olarak anılmıştır. Bu soydan gelenler çok uzun yıllar boyunca Apollon Tapınağı’nın yöneticiliğini yapmışlardır. Bundan dolayı ‘Didyma’ asırlar boyu; ‘Brankhidai’, yani Brankhidler Ülkesi adıyla da anılmıştır.

Apollon Tapınağı, Apollo’nun kız kardeşinin adına yapılan Efes’teki Artemis Tapınağı’nın bir benzeri olarak inşa edilmek istenmişti. Sonuçta onlar ikiz kardeşti ve tapınakları da birbirinin aynısı olmalıydı. Eğer antik çağ mimarları bu amaçlarına ulaşabilmiş olsalardı, günümüzde belki de aralarında Didim’deki Apollon Tapınağı’nın da yer alacağı Dünyanın 8 Harikası’ndan bahsediliyor olacaktı…

Tapınak ilk Persler tarafından yıkıldı,Apollon’un bronz heykeli Pers başkentine götürüldü.Büyük İskender İÖ 334’te Miletos’u aldıktan sonra kehanet merkezinin yönetimi Miletos kentine verildi ve tapınak tamir edildi.

Artemis, Zeus, Aphrodite mabetleriyle diğer bazı yapıların da bulunduğu inşaatın Roma devrinde de sürdüğü, mabet çevresinde ele geçen kitabelerden anlaşılmaktadır. M.S. 250’den önce mabet önemini yitirmeye başlamış ve M.S. 385’de Theodosios’un emri ile tamamen önemini yitirmiştir.Hıristiyanlığın yaygınlaşması ile zaten bitirilmemiş olan mabedin içine bir kilise yapılmıştır.1493 yılında büyük bir depremle tümden tarih sahnesinden çekilmiş oldu.

Yolunuz bir gün Didem’e düşürün önce Millet Antik Kentini gezin sonra kutsal yolda biraz yürüyüp rotanızı Apollon Tapınağına düşürün,kutsal tünelden geçip avluda geçmişin izlerini büyük sutunlar altında arayın derim.

Sevgiler

[See image gallery at www.gezerekyiyelim.com]

Bugünkü gezi durağımızı Muğladan seçtim.

“Belen Kahvesi” adlı bu tarihi yer bir kahveden öte bir mekan.Muğla Gevenes Köyünde bulunan bu yerin hazinli,dramatik bir öyküsü mevcut.

1946 yılında Mustafa Şahbudak ve Muhtar Tevfik Cezayirli, dama tahtasının başına otururlar. Oyunun yarısında ’Sarı Memet’ lakaplı Orman Memuru Mehmet İn çıkagelir. Mehmet, sarhoştur. Bir gün önce, komşu olan Çiftlik Köyü’nde yangın çıkmıştır.1946 seçimlerinin evrakı Yatağan’a gönderilecektir. Seçim evrakını Yatağan’a, köy bekçisinin götürmesi zorunludur. Ormancı ise yangın evrakının bir an önce ilçeye götürülmesi için bekçiyi muhtardan ister. Muhtar Cezayirli,olmaz, daha acil olan seçim sonuçlarının ulaştırılması gerekiyor,bekçiyi gönderemem diye cevap verir. Bunun üzerine ormancı ile muhtar arasında tartışma başlar.Ormancı dama masasına bir yumruk atar. Mustafa Şahbudak, bu davranışa tahammül edemez ve ormancıyı tokatlar. Olayın büyüyeceğini anlayan köylüler, ormancıyı sakinleşmesi için kahvenin arka tarafına götürürler. Ormancı bağırarak küfürler savurmaktadır. Küfürler Mustafa Şahbudak’ın tahammül sınırını daha da zorlar. Şahbudak, yerinden kalkar, ormancının üzerine yürür. Ormancı Mehmet, kamasını çıkarıp Mustafa Şahbudak’ı kolundan yaralar. O zaman, Mustafa Şahbudak ormancıyı korkutmak için, belindeki tabancayı çıkarır, yere doğru ateş eder. Muhtar, ormancının ikinci kez kama vurmaması için elini tutar. Fakat, Mustafa tetiği çoktan çekmiştir. Ormancı Mehmet İn, bunun üzerine kaçmaya başlar. Mustafa Şahbudak kaçmasın diye, bir el daha ateş eder. Bu ateş de öldürmek için değil kaçmasına engel olmak içindir.

İkinci atışta Mehmet İn yere düşer. Arka cebinde tabaka olduğu için, ona bir şey olmaz. Ama, Mustafa Şahbudak, kaza kurşunu ile dostu Tevfik’i vurmuştur. O günlerin imkansızlıkları içerisinde Tevfik’i, tahta bir sal üzerinde köyden 23 kilometre uzaklıktaki Muğla Devlet Hastanesine götürürler. Tevfik, çok kan kaybetmektedir. Mustafa, Doktor Veli Bey’e, ’Babamın selamı var, bu adamı iyileştir’ diye yalvarır. Doktor Veli Bey, ’O ölecek, önce senin kolunu saralım’ diye yanıt verir. O sırada Tevfik eliyle işaret edip Mustafa’yı yanına çağırarak, ’Ben ölüyorum, hakkını helal et’ dedikten sonra can verir.Mustafa, en yakın arkadaşını öldürdüğü için teslim olur, 4 yıl ceza alır. Cezaevindeyken her gece Tevfik rüyasına girer. Ancak ormancıya kini gittikçe artar.Bu acı olaydan sonra köyde kalamayacağını anlayan Mehmet İn ise, tayinini ister,Kavaklıdere Orman Müdürlüğü’ne atanır. Emekli olduktan sonra memleketi olan Marmaris’e yerleşir. Doksanlı yılların başında da ölür.

Mustafa Şahbudak da, cezaevinden çıktıktan sonra, anılarla dolu o köyde yaşayamayacağını anlayıp, Muğla’ya yerleşir. Çok sevdiği, günlerini birlikte geçirdiği arkadaşı Muhtar Tevfik Cezayir’i öldürdüğünde, arkada 25 yaşında bir eş ve 3 çocuk bırakır. Muhtar’ın eşi Pembe, bu acıya dayanamayıp birkaç yıl sonra akli dengesini yitirir. Oğlunun biri İzmir’e yerleşir. Diğer oğlu ile kızı, köyde evlenirler ve hayatlarını orada sürdürmeye devam ederler.

Bu arada Mustafa’nın anne tarafından akrabası olan Değirmenci Pisili Tahir Usta Gevenes Köyü’nde yaşanan bu acı olayın türküsünü bestelemiştir. Bu türkü bugün düğünlerde okunan, herkesin diline düşen Ormancı türküsüdür. Hayatının kalan yıllarını bu olayı unutmaya çalışarak geçiren Mustafa Şahbudak da 2005 yılında İzmir Ege  Hastanesi’nde 83 yaşında ölür.

Böyle hüzünlü öykü malesef.Bizler düğünlerde bu şarkı ile oynarken anlatılan aslında acıklı bir hikaye,trajikomik bir durum.

İlave olarak;Muğla Valiliğince 2005 yılında restore edilen Belen Kahvesi, yılda ortalama 40 bin turist ağırlıyor. Çaylarını yudumlayıp, ’otlu gözleme’ yiyerek yorgunluk atan ziyaretçiler, olaya şahit olmuş yaşlılardan türkünün hikayesini dinliyor.Birgün yolunuz Muğla’ya düşerse Yatağan Muğla arasından içeri sapın ve bu harika mekanda demli bir çay,acı bir kahveyi Aman Ormancı Türküsü ile birlikte yudumlayın derim.

Kahve çok güzel restore edilmiş ve harika bir doğası,  orman ve ova manzarası var.

Araba Park yerinden 100mt yukarıya doğru tırmanırken doğal ürünler satan yerli satıcılardan mutlaka birşeyler satın alın derim.

Çıktım Belen Kahvesine baktım ovaya,

Bay Mustafa çağırdı dama oynamaya,

Ormancı da gelir gelmez yıkar masayı,

Söz anlamaz ormancı çekmiş kafayı.

Aman ormancı yaktın ormancı,

Köyümüze bıraktın yoktan bir acı.

Geneves’in ortasında değirmen döner,

Değirmenin taşları dağından iner,

Ormancıya atılan kurşun Tevfik’e değer,

Tevfik’imin acıları yürekleri deler.

Aman ormancı yaktın ormancı,

Köyümüze bıraktın yoktan bir acı.

[See image gallery at www.gezerekyiyelim.com]

Yaz günlerini yoğun yaşadığımız bu günlerde yolunuz Ayvalık Cunda Adasına düşürse mutlaka gezilmesi gereken bir eski Kilise günümüzde Müze olan yer mevcut.Taksiyarsis Kilisesi günümüzde Müzesini Koç Ailesi uzun uğraşlar sonucunda tamamladılar.Restorasyonu oldukça etkileyici olan bu yapı 1462 yılında ilk kez yapılmış.Sonraki uzun zaman diliminde yaşanan depremler, savaşlar ve bakımsızlık nedeniyle yıkılmış ve ardından 1873 yılında tekrar eski temelleri üzerine inşa edilmiş.Taksiyarhis Kilisesi Koruyucu Baş Melekler olan Cebrail ve Mikhail’e atfedilmiş.

Müzenin mimarisi incelendiğinde, yapıldığı dönemin neo-klasik üslubunu yansıttığı görülmekte.Tek kubbeli, dikdörtgen planlı binanın yığma tekniği ile örülen duvarlarının imali için yörenin  sarımsak taşından yararlanılmış.

Kilisenin çanında oldukça ilginç bir hikayesi mevcut.İkinci Dünya Savaşı yıllarında halka haber vermek için yerinden çıkarılmış ve kullanılmış.Taksiyarhis’in çanı ise 1920’li yıllarda yerinden sökülerek Midilli’ye götürülmüş.

Günümüzde Müze olarak kullanılan bu yapıda  klasik otomobiller, 1600 ve 1800’lü yıllara ait eserler, denizcilikte kullanılan bazı aletler, buharlı araba ve iş makineleri, teneke oyuncaklar ve çeşitli zaman ölçüm aletleri gibi birçok ilginç nesne kullanılmış.

Giriş ücreti oldukça cüzi bir miktar,yolunuz buraya düşerse mutlaka gelip görmek gereken yerlerden birisi burası.

Selamlar [See image gallery at www.gezerekyiyelim.com]

Bugünkü gezi rotamızda Burhaniye-Balıkesir’de bulunan Bizim Köy Müzesinde olacağız.

Bizim Köy İşadamı olan Nurhan Yılmaz ve eşi ile birlikte uzun yıllar Anadolu’nun çeşitli yerlerinden topladığı kültürel değerleri Burhaniye’de satın aldığı 10 dönümlük yerde sergileme fikri ile oluşmuş güzel bir müzecilik örneğidir.

Orada bir köy var uzakta,gitmesekte görmesekte o köy bizim köyümüzdür dizileri adeta burada kulağımızda yankılanmakta…

Teknolojinin gelişimiyle birlikte yaşanan karmaşık düzensiz yapılaşmalar,beton binalar, değişen tüketici toplum alışkanlıkları derken yeni genç nesil için kaybedilen, hayallerinde dahi canlandıramadıkları çocukluk anılarımızın yaşam sembolleri,mutluluk anılarımız,kısacası  mazimizin izleri burada yani  Bizim Köyde sergilenmiş durumda.

Yolunuz Ayvalık-Ören Burhaniye-Edremit tarafına düşerse burayı mutlaka ziyaret etmenizi öneriyorum,eski köy hayatı burada hala yaşamakta/yaşatılmakta.

Bahçenin arkasında bulunan binli yaşlardaki zeytin ağaçlarını görmeden buradan ayrılmayın derim.

Not:Müze bahçesinde Kafe birde Restaurant bulunmaktadır.

Selamlar;Ilker Tolunay [See image gallery at www.gezerekyiyelim.com]